Η σιωπή της παιδείας

Η σιωπή της παιδείας: Η εκπαίδευση που μετατρέπεται σε τυπικότητα, χωρίς να εμπνέει όνειρα ή αξίες, και οι νέοι που μαθαίνουν να περνούν εξετάσεις αλλά όχι να σκέφτονται.

Η σιωπή της παιδείας είναι ίσως η πιο εκκωφαντική κραυγή της εποχής μας. Σχολεία γεμάτα θρανία, βιβλία, εξετάσεις, αλλά άδεια από όνειρα, αξίες και έμπνευση. Η εκπαίδευση έχει μετατραπεί σε τυπικότητα, σε μια διαδικασία μηχανική που μετράει βαθμούς και όχι ψυχές, που παράγει αποτελέσματα αλλά όχι ανθρώπους. Οι νέοι μαθαίνουν να περνούν εξετάσεις, να αποστηθίζουν, να ανταγωνίζονται, αλλά όχι να σκέφτονται, όχι να αμφισβητούν, όχι να δημιουργούν.

Η παιδεία που κάποτε ήταν φως, σήμερα μοιάζει με σβησμένο κερί. Δεν εμπνέει, δεν καθοδηγεί, δεν ανοίγει δρόμους. Αντί να διδάσκει αξίες, καλλιεργεί φόβο. Αντί να ανοίγει ορίζοντες, χτίζει τοίχους. Αντί να γεννάει όνειρα, παράγει άγχος. Κι έτσι, οι νέοι βγαίνουν στην κοινωνία με πτυχία αλλά χωρίς πυξίδα, με γνώσεις αλλά χωρίς σοφία, με δεξιότητες αλλά χωρίς όραμα.

Η σιωπή της παιδείας είναι η σιωπή μιας κοινωνίας που ξέχασε ότι η εκπαίδευση δεν είναι μόνο επάγγελμα, είναι πολιτισμός. Δεν είναι μόνο μέσο επιβίωσης, είναι τρόπος ζωής. Δεν είναι μόνο δρόμος προς την αγορά εργασίας, είναι μονοπάτι προς την ελευθερία. Όταν η παιδεία σωπαίνει, σωπαίνουν και οι αξίες. Σωπαίνει η αξιοπρέπεια, σωπαίνει η κριτική σκέψη, σωπαίνει η ελπίδα.

Κι όμως, η σιωπή αυτή δεν είναι μοιραία. Μπορεί να σπάσει. Μπορεί να μετατραπεί σε φωνή, αν ξαναθυμηθούμε πως η εκπαίδευση δεν είναι τυπικότητα αλλά πράξη ευθύνης. Αν ξαναδώσουμε στους νέους το δικαίωμα να ονειρεύονται, να σκέφτονται, να δημιουργούν. Αν ξανακάνουμε την παιδεία πυρήνα αξιών και όχι απλό μηχανισμό αξιολόγησης.

Γιατί η παιδεία που σωπαίνει, γεννάει γενιές σιωπηλές. Μα η παιδεία που μιλάει, γεννάει γενιές ελεύθερες. Και το μέλλον μας εξαρτάται από το ποια σιωπή θα επιλέξουμε να σπάσουμε.

Μαρία Στυλιανού

anazitiseis@gmail.com